{"id":600,"date":"2017-03-27T12:44:06","date_gmt":"2017-03-27T10:44:06","guid":{"rendered":"http:\/\/amity.pl\/?p=600"},"modified":"2018-06-24T18:28:14","modified_gmt":"2018-06-24T16:28:14","slug":"iryna-durkalevych-2017-trening-zastepowania-agresji-art-jako-innowacyjna-metoda-promujaca-zdrowie-psychiczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amity.pl\/?p=600","title":{"rendered":"TRENING ZAST\u0118POWANIA AGRESJI (ART). Dr Iryna Durkalevych (2017)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>TRENING ZAST\u0118POWANIA AGRESJI (ART) JAKO INNOWACYJNA METODA PROMUJ\u0104CA ZDROWIE PSYCHICZNE<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>AGGRESSION REPLACEMENT TRAINING (ART) AS AN INNOVATIVE METHOD OF MENTAL HEALTH PROMOTION\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><em>dr Iryna Durkalevych<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Pa\u0144stwowa Wy\u017csza Szko\u0142a Zawodowa im. S.\u00a0Pigonia w Kro\u015bnie, Polska<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Artyku\u0142 stanowi prezentacj\u0119 Treningu zast\u0119powania agresji <em>(Aggression Replacement Training) <\/em>jako metody promuj\u0105cej zdrowie psychiczne. Przedstawiono kr\u00f3tki zarys programu treningu oraz zwi\u0105zane z nim badania.<\/p>\n<p>Punktem wyj\u015bcia niniejszej pracy jest odpowied\u017a na <strong>dwa podstawowe pytania:<\/strong><\/p>\n<p>1) dotycz\u0105ce ART jako jednej z innowacyjnych metod zwalczania agresji;<\/p>\n<p>2) dotycz\u0105ce stosunku ART do promocji zdrowia psychicznego.<\/p>\n<p>Zacznijmy od poszukiwania odpowiedzi na pytanie, czym jest zdrowie psychiczne, aby nast\u0119pnie wskaza\u0107 na znaczenie ART w promocji zdrowia psychicznego.<\/p>\n<p>Istniej\u0105 r\u00f3\u017cnorodne podej\u015bcia do rozumienia poj\u0119cia zdrowia psychicznego. W\u015br\u00f3d spotykanych podej\u015b\u0107 szczeg\u00f3lne zainteresowanie wywo\u0142uje wsp\u00f3\u0142czesna koncepcja zdrowia psychicznego Ville Lehtinen (2008). Jak zaznacza Lehtinen (2008), zdrowie psychiczne jest nierozdzielnym komponentem og\u00f3lnego zdrowia, odzwierciedlaj\u0105cym r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy jednostk\u0105 a spo\u0142ecze\u0144stwem, na kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 czynniki biologiczne i psychologiczne, interakcje spo\u0142eczne, struktury i zasoby spo\u0142eczne oraz warto\u015bci kulturowe. Zdrowie psychiczne w koncepcji Lehtinena rozumiane jest jako: \u201edobrostan, zasoby indywidualne (samoocena, optymizm, poczucie wp\u0142ywu na w\u0142asne \u017cycie, poczucie koherencji), umiej\u0119tno\u015bci nawi\u0105zywania i utrzymywania satysfakcjonuj\u0105cych relacji interpersonalnych\u201d (2008, s. 28).<\/p>\n<p>Kolejnym kluczowym poj\u0119ciem jest poj\u0119cie promocji zdrowia psychicznego, kt\u00f3re jest:<\/p>\n<ul>\n<li>\u201eInterdyscyplinarnym oraz spo\u0142eczno-kulturowym przedsi\u0119wzi\u0119ciem maj\u0105cym na celu stworzenie \u015brodowiska sprzyjaj\u0105cego i polepszaj\u0105cego dobrostan psychiczny jednostek, grup ludzi i ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci;<\/li>\n<li>Procesem obejmuj\u0105cym ca\u0142e ludzkie \u017cycie, od \u017cycia prenatalnego, przez narodziny, okres niemowl\u0119ctwa, dzieci\u0144stwo i dorastanie, doros\u0142o\u015b\u0107, a\u017c do staro\u015bci;<\/li>\n<li>Skupianiem si\u0119 szczeg\u00f3lnie na zagadnieniach takich jak poczucie bezpiecze\u0144stwa, autonomia, zdolno\u015bci adaptacyjne, umiej\u0119tno\u015bci radzenia sobie ze stresem, tworzenie trwa\u0142ych intymnych relacji, samo\u015bwiadomo\u015b\u0107, samoocena, troska o innych, pewno\u015b\u0107 siebie, umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne, odpowiedzialno\u015b\u0107 spo\u0142eczna i tolerancja;<\/li>\n<li>Tworzeniem indywidualnych, spo\u0142ecznych i \u015brodowiskowych warunk\u00f3w, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 optymalny rozw\u00f3j psychiczny i psychospo\u0142eczny;<\/li>\n<li>Zapobieganiem zaburzeniom psychicznym\u201d (cyt. za: Lehtinen,\u00a02008, s. 31-32).<\/li>\n<\/ul>\n<p>W ramach formowania odpowiedzi na pierwsze pytanie warto zaznaczy\u0107, \u017ce Trening Zast\u0119powania Agresji autorstwa Barry\u2019ego Glicka, Johna\u00a0C.\u00a0Gibbsa (2011), wcze\u015bniej stworzonego przez Arnolda Goldsteina, jest skierowany na pozytywne zmiany agresywnej jednostki w strukturze jej osobowo\u015bci oraz pomoc w radzeniu sobie z wydarzeniami problemowymi.<\/p>\n<p>Problem agresji jest jednym z aktualnych zagadnie\u0144 we wsp\u00f3\u0142czesnym dyskursie naukowym. Jak twierdz\u0105 badacze problem\u00f3w zachowania m.in. Glick, Gibbs (2011, s. 4): \u201e<em>\u017byjemy w agresywnym spo\u0142ecze\u0144stwie i przest\u0119pczo\u015b\u0107 oraz agresywno\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 ogromnym problemem spo\u0142ecznym, kosztownym zar\u00f3wno w kategoriach ekonomicznych jak i w terminach b\u00f3lu, nieszcz\u0119\u015bcia i niezrealizowanych ambicji<\/em>\u201d. Podobn\u0105 my\u015bl napotykamy u innych ekspert\u00f3w od problem\u00f3w zachowania m.in. u Carolyn Webster-Stratton, M.\u00a0Jamily Raid (2006, s. 253): \u201e<em>Problemy w zachowaniu (\u2026) stanowi\u0105 jedno z najbardziej kosztownych dla spo\u0142ecze\u0144stwa zaburze\u0144, poniewa\u017c bardzo wiele dzieci nieprzystosowanych spo\u0142ecznie przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia ci\u0105gle styka si\u0119 z o\u015brodkami zdrowia psychicznego lub zak\u0142adami karnymi\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Podstawowe za\u0142o\u017cenia i charakterystyka programu treningu ART<\/strong><\/p>\n<p>Autorzy treningu ART wychodz\u0105 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce chocia\u017c czynniki genetyczne mog\u0105 by\u0107 jedn\u0105 z przyczyn agresji u m\u0142odzie\u017cy, jednak \u201ezasadniczo agresja wydaje si\u0119 by\u0107 zachowaniem wyuczonym\u201d (Glick, Gibbs, 2011, s. 4). Trening ART zawiera trzy g\u0142\u00f3wne sk\u0142adniki: \u201eUmiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne\u201d (sk\u0142adnik behawioralny), \u201eKontrola z\u0142o\u015bci\u201d (sk\u0142adnik afektywny), \u201eWnioskowanie moralne\u201d (sk\u0142adnik poznawczy). Trening ART skutecznie poprawia kontrol\u0119 z\u0142o\u015bci oraz podnosi poziom konstruktywnego zachowania spo\u0142ecznego m\u0142odzie\u017cy poprzez: rozw\u00f3j umiej\u0119tno\u015bci intra personalnych, interpersonalnych i spo\u0142eczno-poznawczych; \u0107wiczenie samokontroli; umiej\u0119tno\u015b\u0107 radzenia sobie z frustracj\u0105; wnioskowanie moralne. Trening ART zosta\u0142 wdro\u017cony w USA i poza jej granicami m.in. w Polsce, skuteczno\u015b\u0107 treningu zosta\u0142a nie jednorazowo potwierdzona przez zagranicznych naukowc\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Miejsce, uczestnicy oraz czas treningu<\/strong><\/p>\n<p>10 tygodniowy trening ART w formie scenariuszy 30 sesji trzygodzinnych zosta\u0142 przeprowadzony w\u015br\u00f3d grupy student\u00f3w (12 os\u00f3b) drugiego roku studi\u00f3w kierunku pedagogicznego PWSZ im. S.\u00a0Pigonia w Kro\u015bnie.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Efekty treningu<\/strong><\/p>\n<p>Wyniki okaza\u0142y si\u0119 zgodne z oczekiwaniami. Przeprowadzona ewaluacja w grupie student\u00f3w uczestnicz\u0105cych w ART za pomoc\u0105 metod zar\u00f3wno ilo\u015bciowych jak i jako\u015bciowych wykaza\u0142a spadek zachowa\u0144 agresywnych i wzrost zachowa\u0144 spo\u0142ecznych.<\/p>\n<p>Wyniki bada\u0144 ilo\u015bciowych na podstawie kwestionariusza \u201eIndeks z\u0142o\u015bci\u201d oraz \u201eKwestionariusza Umiej\u0119tno\u015bci Spo\u0142ecznych\u201d (Morawska\u00a0E.\u00a0J., Morawski\u00a0J., 2016) z wykorzystaniem pre-test\u00f3w i post-test\u00f3w wskazuj\u0105 na zmniejszony indeks z\u0142o\u015bci oraz wy\u017cszy indeks umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych. Wyniki bada\u0144 opracowano z pomoc\u0105 programu SPSS 16.0. Zastosowano procedur\u0119 <em>\u0422\u0435<\/em><em>st<\/em> <em>t dla pr\u00f3b zale\u017cnych. <\/em>Obliczono \u015bredni\u0105, odchylenie standardowe oraz istotno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnic w skalach Z\u0142o\u015bci oraz Umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych.<\/p>\n<p>\u015arednia oraz odchylenie standardowe w skali Umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych przed treningiem stanowi\u0142y \u2013 M\u00a0(80,67), SD\u00a0(9,64), po treningu \u2013 M\u00a0(90,83), SD\u00a0(10,46). Tabela Paired Samples Test zawiera por\u00f3wnanie dw\u00f3ch \u015brednich. Korelacja jest relatywnie wysoka (r = 0,84) oraz istotna (\u0440\u00a0&lt; 0,001). Wyniki testu <em>t<\/em> (11) = \u2013 6,26 wskazuj\u0105 na to, \u017ce \u015brednia z pierwszego pomiaru jest mniejsza od \u015bredniej z drugiego pomiaru. Wyniki wskazuj\u0105 na to, \u017ce poziom umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych istotnie powi\u0119kszy\u0142 si\u0119.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<table width=\"576\">\n<thead>\n<tr>\n<td colspan=\"10\" width=\"576\"><strong>Paired Samples Test<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"34\"><\/td>\n<td width=\"43\"><\/td>\n<td colspan=\"8\" width=\"498\">Paired Differences<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"34\"><\/td>\n<td width=\"43\"><\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"73\">Mean<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"57\">Std. Devia-tion<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"66\">Std. Error Mean<\/td>\n<td colspan=\"2\" width=\"142\">95% Confidence Interval of the Difference<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"42\">t<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"45\">df<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"74\">Sig. (2-tailed)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"34\"><\/td>\n<td width=\"43\"><\/td>\n<td width=\"75\">Lower<\/td>\n<td width=\"67\">Upper<\/td>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"34\">Pair 1<\/td>\n<td width=\"43\">us_prz &#8211; us_po<\/td>\n<td width=\"73\">-10,167<\/td>\n<td width=\"57\">5,622<\/td>\n<td width=\"66\">1,623<\/td>\n<td width=\"75\">-13,739<\/td>\n<td width=\"67\">-6,595<\/td>\n<td width=\"42\">-6,264<\/td>\n<td width=\"45\">11<\/td>\n<td width=\"74\">0,001<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Zauwa\u017cono r\u00f3wnie\u017c istotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w skali Z\u0142o\u015bci. \u015arednia oraz odchylenie standardowe w skali Z\u0142o\u015bci przed treningiem stanowi\u0142y \u2013 M\u00a0(35,27), SD\u00a0(1,99), po treningu \u2013 M\u00a0(25,50), SD\u00a0(3,52), co \u015bwiadczy o obni\u017ceniu poziomu z\u0142o\u015bci po treningu. Wyniki testu <em>t<\/em> (11) = 8,98 wskazuj\u0105 na to, \u017ce \u015brednia z pierwszego pomiaru jest wy\u017csza od \u015bredniej z drugiego pomiaru, co z kolei wskazuje na istotne obni\u017cenie si\u0119 poziomu z\u0142o\u015bci uczestnik\u00f3w po treningu.<\/p>\n<p>Wyniki bada\u0144 jako\u015bciowych r\u00f3wnie\u017c wskazuj\u0105 na skuteczno\u015b\u0107 ART. Studenci uczestnicz\u0105cy w treningu oceniali siebie jako mniej agresywnych zar\u00f3wno w domu jak i \u015brodowisku uczelnianym. Wyniki bada\u0144 jako\u015bciowych wskazuj\u0105 na post\u0119py uczestnik\u00f3w treningu oraz skuteczno\u015b\u0107 ART: \u201eMy\u015bl\u0119 o konsekwencjach\u201d; \u201eCz\u0119\u015bciej zastanawiam si\u0119 zanim wybuchn\u0119\u201d; \u201eNie wszystko da si\u0119 za\u0142atwi\u0107 agresj\u0105\u201d; \u201eJestem spokojniejsza. Nie unosz\u0119 si\u0119. Nie przeklinam\u201d; \u201eKiedy\u015b nie zdawa\u0142am sobie sprawy z wielu rzeczy. Teraz zastanawiam si\u0119, co tej osobie powiedzie\u0107, \u017ceby k\u0142\u00f3tni nie by\u0142o\u201d; \u201eNauczy\u0142am si\u0119 by\u0107 opanowan\u0105\u201d; \u201eNauczy\u0142am si\u0119 opanowywa\u0107 negatywne emocje\u201d; \u201eNauczy\u0142am si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy w grupie\u201d; \u201eNauczy\u0142am si\u0119 kontrolowa\u0107 z\u0142o\u015b\u0107. \u017beby emocje nie bra\u0142y g\u00f3ry\u201d; \u201eNauczy\u0142am si\u0119 akceptowa\u0107 zdanie innych\u201d.<\/p>\n<p>Chocia\u017c program ART pocz\u0105tkowo by\u0142 przeznaczony wy\u0142\u0105cznie dla agresywnej m\u0142odzie\u017cy, niemniej jednak na podstawie w\u0142asnej obserwacji oraz opinii student\u00f3w z pe\u0142no\u015bci\u0105 mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce s\u0142u\u017cy on o wiele szerzej promocji zdrowia psychicznego, ucz\u0105c rozumienia, analizy i kontroli z\u0142o\u015bci jak i nabywania nawyk\u00f3w zachowa\u0144 prospo\u0142ecznych, co odpowiada kryteriom promocji zdrowia.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Wnioski i kierunki dalszych bada\u0144<\/strong><\/p>\n<p>Najwa\u017cniejszy wniosek to: ART powoduje wiarygodne i znacz\u0105ce obni\u017cenie poziomu agresji oraz podwy\u017cszenie poziomu zachowa\u0144 prospo\u0142ecznych. Wyniki bada\u0144 w\u0142asnych wykazuj\u0105, \u017ce ART jest bardzo obiecuj\u0105cy jako skuteczna metoda prowadz\u0105ca do znacz\u0105cej zmiany w zachowaniu m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n<p>Po pierwsze, m\u0142odzie\u017c zapoznaje si\u0119 z treningiem poprzez aktywne w nim uczestniczenie, oznacza to, \u017ce potrafi p\u00f3\u017aniej stosowa\u0107 go nie tylko w \u017cyciu prywatnym, ale i zawodowym. To z kolei przyczyni si\u0119 do pozytywnych skutk\u00f3w w \u017cyciu doros\u0142ym, obni\u017caj\u0105c negatywne konsekwencje w relacjach z innymi, m.in. r\u00f3wie\u015bnikami, rodzicami, nauczycielami oraz nieznajomymi, b\u0119d\u0105cymi obiektami zachowa\u0144 antyspo\u0142ecznych.<\/p>\n<p>Po drugie, takie treningi s\u0105 szczeg\u00f3lnie znacz\u0105ce dla student\u00f3w kierunk\u00f3w pedagogicznych, poniewa\u017c daj\u0105 wieloaspektowe spojrzenie na zjawisko agresji, kszta\u0142tuj\u0105c postaw\u0119 eksperck\u0105 oraz pomocnicz\u0105 w zakresie problem\u00f3w powi\u0105zanych z agresj\u0105.<\/p>\n<p>Istnieje sporo wa\u017cnych obszar\u00f3w bada\u0144 w \u015bwietle wynik\u00f3w przeprowadzonego ART, m.in. zgromadzanie informacji na temat tej nowatorskiej metody, kt\u00f3ra wykazuje zar\u00f3wno cechy pomocnej terapii jak i skutecznego narz\u0119dzia profilaktyki agresji.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Glick\u00a0B., Gibs J.\u00a0C. (2011), <em>Trening zast\u0119powania agresji<\/em> (ART). Wydanie III, poprawione i rozszerzone. T\u0142um. A.\u00a0Majcherczyk. Warszawa: Instytut Amity.<\/li>\n<li>Lehtinen\u00a0V. (2008), <em>Building up good mental health.<\/em> Jyv\u00e4skyl\u00e4: Gummerus Printing.<\/li>\n<li>Morawska E.\u00a0J., Morawski J. (2016), <em>Trener grupowy Treningu Zast\u0119powania Agresji Amity\u00ae (ART). Przewodnik do \u0107wicze\u0144<\/em>. Warszawa: Instytut Amity.<\/li>\n<li>Webster-Stratton\u00a0C., Raid\u00a0M.\u00a0J.\u00a0(2006), Niewiarygodne lata: seria materia\u0142\u00f3w szkoleniowych dla rodzic\u00f3w, nauczycieli i dzieci. Wieloaspektowe uj\u0119cie leczenia ma\u0142ych dzieci z problemami w zachowaniu (253-272). W: A.\u00a0E.\u00a0Kazdin, J.\u00a0R.\u00a0Weisz (red.), <em>Psychoterapia dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Metody oparte na dowodach<\/em>, (t\u0142um. R.\u00a0Pawlik, M.\u00a0\u0141uczak,\u00a0M.\u00a0M\u0142ynarz). Krak\u00f3w: Wydawnictwo UJ.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Prezentacja do \u015bci\u0105gniecia:<\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/amity.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Trening-ART-w-PWSZ-w-Kro\u015bnie.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trening ART w PWSZ w Kro\u015bnie<\/a>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TRENING ZAST\u0118POWANIA AGRESJI (ART) JAKO INNOWACYJNA METODA PROMUJ\u0104CA ZDROWIE PSYCHICZNE AGGRESSION REPLACEMENT TRAINING (ART) AS AN INNOVATIVE METHOD OF MENTAL HEALTH PROMOTION\u00a0 &nbsp; dr Iryna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-600","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-strefa-wiedzy"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amity.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/600","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amity.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amity.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amity.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amity.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=600"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/amity.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/600\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1184,"href":"https:\/\/amity.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/600\/revisions\/1184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amity.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amity.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amity.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}